Bioleg > Uned 4.1 > Flashcards

Uned 4.1 Flashcards

(59 cards)

Study These Flashcards
1
Q

Pwrpas Atgenhedlu

A

Darparu parhad a newid (amrywiaeth)

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
2
Q

Cymharu Atgenhedlu Anrhywiol a Rhywiol

A

Anrhywiol:
- 1 rhiant
- Dim Ffrythloniad
- Epil unfath enetig (dim gametau yn y broses)
- Mantais:
- Dim gwastraff egni ac amser yn edrych am gymar
- Cynhyrchir llawer o epil yn gyflym
- Anfantais:
- Diffyg amrywiad

Rhywiol:
- 2 rhiant
- Ffrwythloniad
- Epil yn dangos amrywiad (gametau yn y broses)
- Mantais:
- Amrywiad genetig
- Anfantais:
- Gwastraff egni ac amser edrych am gymar

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
3
Q

Beth sy’n achosi amrywiad mewn epil atgenhedlu rhywiol?

A

Trawsgroesiad (proffas 1)
Rhydd-Ddosraniad (metaffas 1)

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
4
Q

Beth sydd yn ffurfio yn ystod ffrwythloniad?

A

Sygot Ungellog, sy’n cyflawni mitosis llawer o weithiau (beichiogrwydd) i greu epil

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
5
Q

Beth yw enwau’r gametau Bodau Dynol

A

Dyn:
Sberm - gamet mudol bach (cynhyrchir nifer fawr)
Wy - gamet anfudol fawr (cynhyrchir nifer fach)

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
6
Q

System Atgenhedlu Gwrywol

A

Pledren
Fesigl Semenol
Chwarren Brostad
Fas Defferens
Caill
Epididymis
Tiwbynnau Sberm
Wrethra
Pidyn

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
7
Q

Pwrpas y System Atgenhedlu Gwrywol

A

Creu sberm a semen
Creu Testostoron

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
8
Q

Ydy rhan fwyaf o’r system atgenhedlu yn fewnol neu allanol?

A

Allanol - oherwydd angen tymheredd is i greu a chludo’r sberm

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
9
Q

Swyddogaethau’r organau system atgenhedlu gwrywol

A

Ceilliau - Cynnwys tiwbynnau semen lle digwydda sbermatogenesis

Ceillgwd - Dal y ceilliau

Epididymis - Lle mae’r sberm yn aeddfedu

Fas Defferens - Cysylltu’r epididymis a’r wrethra. Sberm yn cael ei gludo yno

Fesigl Semenol - Cynhyrchu secrediad alcaliaidd sydd yn niwtralu asidedd yr wrin a’r wain, ac yn helpu’r sbern i symud

Chwarren Brostad - Cynhyrchu secretiad alcaliaidd (cynnwys ionau sinc) sy’n niwtralu asidedd yr wrin a’r wain

Wrethra - Tiwb sy’n cludo wrin a sbermatosoa o’r corff mewn alldafliad

Pidyn - Organ ymwthiol sydd gyda meinwe sythu. Cael ei defnyddio i alldaflu sbermatosoa i fewn i system atgenhedlu’r fenyw

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
10
Q

Cynnwys y ceilliau

A

Tiwbynnau semen - Lleoliad Sbermatogenesis

Celloedd Interstitaidd - rhyddhau testosteron, sy’n ysgogi sbermatogenesis

Celloedd Sertoli - Cynhyrchu hylif sy’n rhoi maeth i’r sbermatosoa ac yn eu amddiffyn o system imiwnedd y gwryw

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
11
Q

Beth yw Gametogenesis?

A

Y broses o gynhyrchu gametau (celloedd haploid)

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
12
Q

Beth yw sbermatogenesis?

A

Y broses o gynhyrchu sbermatosoa (yn y tiwbynnau semenol)

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
13
Q

Sbermatogenesis

A
  1. Epitheliwm Cenhedol (2n) yn rhannu trwy mitosis i ffurfio Sbermatogonia (2n)
  2. Sbermatogonia (2n) yn rhannu trwy mitosis i ffurfio Sbermatocytau Cynradd (2n)
  3. Sbermatocytau Cynradd (2n) yn rhannu trwy meiosis I i ffurfio Sbermatocytau Eilaidd (n)
  4. Sbermatocytau Eilaidd (n) yn rhannu trwy meiosis II i ffurfio Sbermatidau (n)
  5. Sbermatidau (n) yn aeddfedu yn yr Epididymis gan datblygu cynffon i ffurfio Sbermatosoa
How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
14
Q

Adeiledd Sberm

A

Pen:
- Cnewyllyn haploid
- Acrosom (lysosom gydag ensymau hydrolas i dreiddio trwy’r oocyt yn ystod ffrythloniad)
- Centriol

Gwddf:

Darn Canolog:
- Mitocondria, wedi’i lapio o gwmpas microdiwbynnau sydd wedi’i gysylltu i’r cynffon. Darparu ATP i’r gynffon symud

Cynffon:
- Pilen Plasmaidd
- Gwneud symudiadau chwipio i ganiatau i’r sberm symud. Nid yw hyn yn gallu digwydd nes iddynt aeddfedu yn yr Epididymis

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
15
Q

Beth yw Oogenesis?

A

Y broses o gynhyrchu oocytau (yn yr ofariau)

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
16
Q

Swyddogaeth y System Atgenhedlu Fenywol

A
  1. Ffurfio gamet benywaidd
  2. Datblygu ffetws yn y grodd
  3. Rhyddhau hormonau rhyw Estrogen a Progesteron
How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
17
Q

Organau’r System Atgenhedlu Fenywol

A
  • Ofari
  • Tiwb Fallopio
  • Croth
  • Endometriwm
  • Ceg y groth
  • Gwain
How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
18
Q

Swyddogaethau Organau’r System Atgenhedlu Fewnol

A

Ofariau - Safle Oogenesis a rhyddhau hormonau rhyw (Estrogen a Progesteron

Tiwb Fallopio - Safle ffrwythloniad (sberm yn asio gydag oocyt i ffurfio sygot)

Croth - Blastocyst (embryo) yn mewn blannu yn yr endometriwm ac yn parhau i ddatblygu

Endometriwm - Haen mewnol y groth: wedi’i wneud o mwcws, gyda cyflenwad gwaed da i ddarparu maetholion ac ocsigen i’r embryo

Gwain - Caiff sbermatosoa eu adael yma yn ystod cyfathrach rhywiol

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
19
Q

Oogenesis 1: Cyn genedigaeth

A
  • Celloedd epitheliwm cenhedlol (2n) yn yr ofari yn cyflawni mitosis i ffurfio Oogonia (2n) a mwy o gelloedd epitheliwm cenhedlol
  • Epitheliwm cenhedlol hefyd yn rhannu i ffurfio celloedd ffolicl sydd yn amgylchynu’r oocyt cynradd
  • Oogonia (2n) yn cyflawni mitosis i ffurfio Oocytau Cynradd (2n) o fewn ffolicl cynradd
  • Oocytau Cynradd (2n) yn dechrau meiosis I ond yn stopio yn ystod proffas I (Mae merch yn cael ei eni gyda miliynau o oocytau cynradd mewn proffas I yn ei ofariau)
How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
20
Q

Oogenesis 3: Ar ol Ffrwythloniad (os yw’n digwydd)

A
  • Os yw’r sbermatosoa yn mynd mewn i’r Oocyt eilaidd a ffrwythloniad yn digwydd, bydd yr Oocyt eilaidd yn cwblhau meiosis II gan ffurfio Ofwm ac ail corff pegynnol
How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
21
Q

Oogenesis 2: Glasoed (unwaith y mis)

A
  • Ffoliclau cynradd yn dehcrau datblygu, ac un yn aeddfedu yn Ffolicl Graaf
  • Oocyt cynradd yn cwblhau Meiosis I i ffurfio Oocyt eilaidd (n) a corff pegynnol
  • Ofwliad: Ffolicl Graaf yn symud i arwyneb yr ofari ac yn rhwygo i rhyddhau’r oocyt eilaidd i’r tiwb ffalopiaidd
  • Oocyt eilaidd yn dechrau meiosis II ond yn stopio yn ystod Metaffas II
How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
22
Q

Beth yw pwrpas y Gorffyn Pegynnol?

A
  • Sgil gynnyrch
  • Methu ei ffrwythloni
  • Cael gwared o hanner y cromosomau fel bod yr ocyt eilaidd/ofwm yn haploid
  • Gan yr oocyt eilaidd/ofwm yr holl organynnau a rhan fwyaf y cytoplasm fel ei all ddarparu maeth i’r embryo ddatblygu nes iddo gyraedd yr endometriwm
How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
23
Q

Strwythur ofari

A

Ffoliclau:
Ffolicl cynradd –> Ffolicl eilaidd –> Un ffolicl Graaf –> Corpus luteum

Strwythur Ffolicl Graaf:
- Oocyt eilaidd
- zona pellucida
- corona radiata
- antrwm
- theca

Strwythur Oocyt Eilaidd:
- Corona radiata
- zona pellucida
- cellbilen
- Cromosomau wedi’i dal ym metaffas II nes ffrwythloniad
- gronynnau cortigol
- corffyn pegynnol cyntaf

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
24
Q

Beth sy’n digwydd yn ystod ffrwythloniad?

Study These Flashcards
A
  • Sbermatosoa yn cael ei halldaflu yn ystod cyfathrach rhywiol o’r epididymis
  • Teithio o’r fas defferens ac allan trwy’r wrethra i pen uchaf y wain
  • Nofio trwy ceg y groth tuag at y tiwb fallopio lle maen’t yn cwrdd a’r oocyt eilaidd
25
3 Broses Ffrwythloniad
1. Gallueiddio 2. Adwaith Acrosom 3. Adwaith Cortisol
26
Gallueiddio
Proses biocemegol lle mae'r bilen o gwmpas acrosom y sberm yn mynd yn fwy athraidd (cymryd colesterol a glycoproteinau o'r bilen) Digwydd yn y wain Cymryd 7 awr
27
Adwaith Acrosom
Bilen o gwmpas acrosom y sberm yn rhywgo wrth ddod i gyffyrddiad a philen yr oocyt eilaidd, ac yn rhyddhau ensymau hydrolas. Ensymau hydrolas yn treulio'r zona pellucida, a pen y sberm yn suddo mewn i'r oocyt eilaidd gan rhyddhau'r defnydd genetig
28
Adwaith Cortigol
Gronynnau cortigol yn asio gyda'r bilen gan addasu strwythur y zona pellucida - pilen ffrwythloni Hyn yn atal polysbermedd
29
Beth yw camau olaf ffrwythloniad?
Adwaith Cortigol yn ysgogi'r oocyt eilaidd i gwblhau meiosis II a ffurfio ofwm a corff pegynnol eilaidd Yna, cnewyllyn haploid y sberm yn asio a chnewyllyn haploid yr ofwm i ffurfio Sygot diploid
30
Camau mewnblaniad
1. Ymraniad 2. Forwla 3. Blastocyst 4. Tewychu'r endometriwm 5. Mewnblaniad
31
Ymraniad
Sygot dynol yn dechrau symud tuag at y groth ac yn cyflawni ymraniad: rhannu sawl gwaith trwy mitosis Cyfyngiadau peristaltig y tiwb fallopio a symudiadau'r cilia yn ei sgubo ymlaen
32
Forwla
Tua 3/4 diwrnod wedi ffrwythloniad, byddai'r sygot wedi datblygu'n fas solet o 16 gell: Morwla Byddai'r forwla yn barhau i rhannu i ffurfio pelen gau llawn hylif, o tua 100 gell a elwir yn Flastwla
33
Blastocyst
7 diwrnod wedi ffrwythloniad - flastwla yn newid i flastocyst: cell wag yn y canol, gyda mas celloedd mewnol ar un ochr, a gelloedd allanol o'r enw troffoblastiau
34
Tewychu'r endometriwm
Ar ol ofwliad, endometriwm yn tewychu ac yn cael mwy o gyflenwad gwaed. Blastocyst yn glynu ac yn suddo i mewn i'r endometriwm: Filysau'r troffoblast yn treiddio trwy'r endometriwm ac yn cynyddu arwynebedd arwyneb i blastocyst i amsugno maetholion o'r endometriwm
35
Haen allanol blastocyst
Corion - wedi'i gwneud allan o gelloedd troffoblast
36
Beth ydy mas celloedd mewnol y blastocyst yn ffurfio?
Embryo a'r Amnion
37
Y brych
- Organ sy'n cysylltu'r ffoetws gyda'r endometriwm, trwy'r llinell bogail - Caniatau i sylweddau cael ei gyfnewid rhwng y fam a'r embryo - Datblygu o'r corion - ffurfio filysau coronig - Cynyddu A.A ar gyfer amsygno maetholion o'r endometriwm
38
Beth sydd yn y brych?
- [Myometriwm] - Endometriwm - cynnwys capilariau pwysedd gwaed uchel sy'n gwthio gwaed allan i'r ceudod - Ceudod: Llawn gwaed y fam - sicrhau nad yw gwaed y fam a'r ffoetws yn cymysgu - Rhydweli Wmbilig - gwaed dadocsigenedig - Gwythien Wmbilig - gwaed ocsigenedig - Filysau Corionig - Microfilysau: cynyddu A.A - Muriau tenau: pellter tryledu byr - Llif gwaed gwrthgerrynt: cynnal graddiant crynodiad
39
Swyddogaethau'r brych
1. Organ endocrin: cynhyrchu hormonau i gynnal beichiogrwydd 2. Cyfnewid sylweddau o'r fam i'r ffoetws: - Ocsigen - Glwcos - Asidau Amino - Gwrthgyrff - Heroin 3. Cyfnewid sylweddau o'r ffoetws i'r fam - Wrea - Carbon Deuocsid 4. Rhwystr rhwng cylchrediad y fam a'r ffoetws (amddiffyn capilariau y ffoetws rhag pwysedd gwaed uchel y fam) 5. Addiffyn rhag system imiwnedd y fam (antigenau gwahanol gan y ddau)
40
Y Llinyn Bogail
- Dod a gwaed y ffoetws i'r fam trwy'r rhydweli wmbilig - Gwaed y ddau yn cyfnewid deunyddiau yn y filysau corionig - Dod a gwaed y fam nol i'r ffoetws trwy'r gwythiennau wmbilig
41
Beth sy'n wahanol gyda'r rhydweli/gwythien wmbilig i rhydweli/gwythiennau arall?
Rhydweli wmbilig yn dadocsigenedig yn lle ocsigenedig gan ei fod yn dod o galon o ffoetws sydd heb llawer o ocsigen Gwythien wmbilig yn ocsigenedig yn lle dadocsigenedig gan ei fod yn dod i galon y ffoetws gydag ocsigen y fam
42
Beth yw pwrpas yr hylif amniotig?
Amddiffyn y ffoetws rhag ardrawiadau - gweithredu fel siocladdwr
43
Y gylchred misilifol
- System adborth negatif a phositif: gweithredu rhwng digwyddiadau yn yr ymennydd, ofariau a'r groth - Tua 28 diwrnod - yn dechrau ar diwrnod cyntaf y fislif - Mislif yn digwydd os nad yw embryo yn mewnblannu yn yr endometriwm Hormonau'n cael ei rhyddhau o'r Chwarren Bitwidol Flaen, a'r Ofari
44
Pryd yn ystod y gylchred fislifol ydy hormonau yn gylchredeg?
Cyfnod ffrwythlon
45
Hormonau'r Chwarren Bitwidol Flaen
Hormon Ysgogi Ffoligl (FSH): - Ysgogi datblygiad y ffoliglau cynradd yn yr ofari - Un yn aeddfedu: ffoligl graaf, tua 10mm - Ysgogi cynhyrchiad Oestrogen Hormon Lwtineiddio (LH): - Cyrraedd ei grynodiad uchaf (tua dydd 12) cyn ofwliad - Crynodiad uchaf yn ysgogi ofwliad (tua dydd 14) - Adborth positif ar gynhyrchiad FSH
46
Swyddogaeth corpus luteum
Secretu Progesteron ac ychydig o Oestrogen - atal secretiad FSH a LH, felly mae'r crynodiadau'n lleihau
47
Hormonau'r Ofari
Oestrogen: - Ysgogi tewychu endometriwm - Atal FSH trwy adborth negatif - Ysgogi LH trwy adborth positif Progesteron: - Cynnal endometriwm - Atal LH trwy adborth negatif Dim mewnblaniad = gostyngiad FSH a LH --> dirywiad corpus luteum --> llai o Progesteron --> endometriwm yn gwaredu mewn mislif
48
Pa hormon ydy'r embryo yn secretu os ydy mewnblaniad yn digwydd?
Gonadotroffin corionig dynol (hCG)
49
Beth yw swyddogaeth hCG yn ystod beichiogrwydd
Ymestyn actifedd y corpus lutewm hyd at 16 wythnos i'r beichiogrwydd
50
Pa hormonau ydy'r corpws lutewm yn secretu a phryd?
progesteron ac oestrogen yr 16 wythnos cyntaf o feichiogrwydd
51
Beth sy'n secretu oestrogen a progesteron ar ol y 16 wythnos cyntaf?
Y brych
52
Swyddogaeth Progesteron yn ystod beichiogrwydd
Atal secrediad FSH a LH Atal wal y groth rhag cyfangu
53
Swyddogaeth Oestrogen yn ystod beichiogrwydd
Atal FSH a LH Ysgogi twf y groth i gario'r ffoetws sy'n tyfu Ysgogi twf a datblygiad chwarennau llaeth
54
Beth sy'n secretu ocsitosin a prolactin
Chwarren Bitwidol Flaen
55
Swyddogaeth Ocsitosin yn ystod Genedigaeth
Ysgogi wal y groth i gyfangu, sy'n ysgogi proses secretu mwy o ocsitosin (Adborth positif) cael ei defnyddio mewn 'induced labour'
56
Swyddogaeth Prolactin yn ystod genedigaeth
Ysgogi cynhyrchu llaeth gan y chwarennau llaeth
57
Ystyr IVF
In Vitro Fertilization - wy a sberm yn cyfarfod tu allan i'r corff
58
Is-ffrwythlondeb ac Anffrwythlondeb
Is-ffrwythlondeb: Anhawster beichiogi yn naturiol am resymau sy'n effeithio ar y gwryw, fenyw, neu'r ddau (Salwch, nifer sberm isel Anffrwythlondeb: Yr anallu yn llwyr i gael plant - cylchred afreolaidd, rhwystr yn y tiwb ffalopio o ganlyniad i haint (Yn brin)
59
Pa hormon byddai prawf beichiogi profi amdano
hCG - cronni yn y gwaed a rhyddhau yn y troeth
Bioleg
flashcards
Decks in class (14)
# Cards
Brainscape helps you reach your goals faster, through stronger study habits.
© 2026 Bold Learning Solutions. Terms and Conditions