23. ලොව්තුරු සුවේ පදනම සම්මා දිට්ඨියයි

Question 1

බුදු දගමෙහි ආර්‍ය යන වචනය යොදා ඇත්තේ කුමන අර්ථයෙන් ද?

Answer 1

උතුම්, ශ්‍රේෂ්ඨ යන අර්ථයෙන්
අරිය මග්ග (දම්සක් පැවතුම් සූත්‍රය) = මජ්ජිම පටිපදා

Question 2

ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය නම් කරන්න

Answer 2

• සම්මා දිට්ඨි
• සම්මා සංකප්ප
• සම්මා වාචා
• සම්මා කම්මන්ත
• සම්මා ආජීව
• සම්මා වායාම
• සම්මා සති
• සම්මා සමාධි

Question 3

නිවැරදි දැකීම හෙවත් සම්මා දිට්ඨිය යනු චතුරාර්‍ය සත්‍ය පිළිබඳ ඥානය බව සඳහන් වන සූත්‍රය කුමක් ද?

Answer 3

සච්චවිභංග සූත්‍රය

Question 4

සච්චවිභංග සූත්‍රයට අනුව නිවැරදි දැකීම යනු කුමක් ද?

Answer 4

• දුක පිළිබඳ ඥානය
• දුක්ඛ සමුදය පිළිබඳ ඥානය
• දුක්ඛ නිරෝධය පිළිබඳ ඥානය
• දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී ප්‍රතිපදාව පිළිබඳ ඥානය

Question 5

අටුවාවල එන පස් ආකාර සම්මා දිට්ඨිය කුමක් ද?

Answer 5

1. තමන් කරන ක්‍රියාවන්හි විපාක තමන් කරා පැමිණෙන බව දැකීම කම්මස්සකතා සම්මා දිට්ඨිය
2. ලෞකික ධ්‍යාන උපදවාගත් පසු සිල් රැකීමෙන් හා සිත පිරිසිදු කර ගැනීමෙන් ඇතිවෙන විශේෂ ප්‍රතිලාභ නිවැරදි ව දැන ගැනීම ධ්‍යාන සම්මා දිට්ඨිය
3. සියල්ල අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනත්ම වශයෙන් දැකීම විදර්ශනා සම්මා දිට්ඨිය
4. සෝවන් ආදී මාර්ග සිත්වල පහළවන සිව්සස් අවබෝධ කරගැනීමේ දැක්ම මාර්ග සම්මා දිට්ඨිය
5. සෝවන් ආදී ඵල සිත්වල ඇතිවන දැක්ම ඵල සම්මා දිට්ඨිය

Question 6

කම්මස්සකතා සම්මා දිට්ඨිය යනු කුමක් ද?

Answer 6

තමන් කරන ක්‍රියාවන්හි විපාක තමන් කරා පැමිණෙන බව දැකීම

Question 7

ධ්‍යාන සම්මා දිට්ඨිය යනු කුමක් ද?

Answer 7

ලෞකික ධ්‍යාන උපදවාගත් පසු සිල් රැකීමෙන් හා සිත පිරිසිදු කර ගැනීමෙන් ඇතිවන විශේෂ ප්‍රතිලාභ නිවැරදි ව දැන ගැනීම

Question 8

විදර්ශනා සම්මා දිට්ඨිය යනු කුමක් ද?

Answer 8

සියල්ල අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ලෙස දැකීම

Question 9

මාර්ග සම්මා දිට්ඨිය යනු කුමක් ද?

Answer 9

සෝවන් ආදි මාර්ග සිත්වල පහළ වන සිව්සස් අවබෝධ කරගන්නා දැක්ම

Question 10

ඵල සම්මා දිට්ඨිය යනු කුමක් ද?

Answer 10

සෝවන් ආදි ඵල සිත්වල ඇති වන දැක්ම

Question 11

අටුවාවල එන පස්වැදෑරුම් සම්මා දිට්ඨියෙන් ලෞකික ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයට අදාළ වන කොටස් මොනවා ද?

Answer 11

• කම්මස්සකතා සම්මා දිට්ඨිය
• ධ්‍යාන සම්මා දිට්ඨිය
• විදර්ශනා සම්මා දිට්ඨිය

Question 12

අටුවාවල එන පස්වැදෑරුම් සම්මා දිට්ඨියෙන් ලෝකෝත්තර පුද්ගලයන්ගේ සිත්වලට සීමා වන කරුණු මොනවා ද?

Answer 12

• මාර්ග සම්මා දිට්ඨිය
• ඵල සම්මා දිට්ඨිය

Question 13

සම්මා සංකප්ප හෙවත් තෙවැදෑරුම් නිවැරදි සිතිවිලි ලියා දක්වන්න

Answer 13

1. නෙක්ඛම්ම සංකප්ප
2. අව්‍යාපාද සංකප්ප
3. අවිහිංසා සංකප්ප

Question 14

නෙක්ඛම්ම සංකප්ප යනු කුමක් ද?

Answer 14

වස්තු කාම සහ ක්ලේශ කාමයන්ගෙන් වෙන් වී ගිහි ගෙයි සම්බාධ අවබෝධ කරගෙන පැවිදි වීමට පහළ වන සිතිවිලි

Question 15

අව්‍යාපාද සංකප්ප යනු කුමක් ද?

Answer 15

ද්වේශය, වෛරය, තරහව, ක්‍රෝධය ආදී සිතිවිලිවලින් බැහැර ව මෙත් සහගත් සිතිවිලිවලින් යුතු ව වාසය කිරීම

Question 16

අවිහිංසා සංකප්ප යනු කුමක් ද?

Answer 16

හිංසාවේ ආදීනව දැක එයින් බැහැර වීමේ සිතිවිලි

Question 17

අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවට අයත් කරුණු මොනවා ද?

Answer 17

• සම්මා දිට්ඨි
• සම්මා සංකප්ප

Question 18

ඉන්ද්‍රිය සංවරය යනු කුමක් ද?

Answer 18

සිතට ලැබෙන අරමුණු පාලනය කර ගැනීමේ හැකියාව

Question 19

කායේන සංවරෝ සාධු යන ගාථාව ලියා දක්වන්න

Answer 19

කායේන සංවරෝ සාධු
සාධු වාචාය සංවරෝ
මනසා සංවරෝ සාධු
සාධු සබ්බත්ථ සංවරෝ
සබ්බත්ථ සංවුතෝ භික්ඛු
සබ්බ දුක්ඛා පමුච්චති

Question 20

සම්මා වාචා යනු කුමක් ද?

Answer 20

නිවැරදි වචනය
- බොරු, පරුසවචන, කේලාම්, හිස් වචන නොකීම
- සත්‍ය වචන, අර්ථවත් වචන කතා කිරීම

Question 21

සම්මා කම්මන්ත යනු කුමක් ද?

Answer 21

නිවැරදි කියා
- සතුන් නොමැරීම
- සොරකම් නොකිරීම
- කාමය වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම

Question 22

සම්මා ආජීව යනු කුමක් ද?

Answer 22

නිවැරදි දිවි පැවැත්ම
- භික්ෂුවක් නම් කුහනා, ලපනා ආදී විසි එක් වැදෑරුම් වංචනික ක්‍රියාවලින් වැළකීම
- ගිහියෙක් නම් දැහැමි ජීවන වෘත්තියක යෙදීම

Question 23

ආජීව පාරිශුද්ධි ශීලය යනු කුමක් ද?

Answer 23

භික්ෂුවක් නැති ගුණ ඇඟවීමේ කුහනා, ලපනා ආදී විසිඑක් වැදෑරුම් වංචනික දුරාචාරවලින් වැළකී, දැහැමි අයුරින් සිව්පසය ලබා ජීවත් වීම

Question 24

නිති පන්සිල් රකින පුද්ගලයා ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ කුමන කොටස් සුරකින පුද්ගලයෙක් ද?

Answer 24

• සම්මා වාචා
• සම්මා කම්මන්ත
• සම්මා ආජීව
  ශීල ශික්ෂාව

Question 25

**සම්මා වායාම** යනු කුමක් ද?

Answer 25

උතුම් උත්සාහය - සිත අලුත් මුහුණුවරකට ගැනීමට ගන්නා උත්සාහය

Question 26

සිව්වැදෑරුම් සම්මා වායාමය ලියා දක්වන්න

Answer 26

1. නූපන් අකුසල් නූපදවීම 2. උපන් අකුසල් නැති කිරීම 3. උපන් කුසල් වැඩි දියුණු කිරීම 4. නූපන් කුසල් ඉපිදවීමට ගන්නා උත්සාහය

Question 27

අර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ එන **අධිශීල** ශික්ෂාවට අයත් කිටස් මොනවා ද?

Answer 27

- සම්මා වාචා - සම්මා කම්මන්ත - සම්මා ආජීව

Question 28

**සම්මා සතිය** යනු කුමක් ද?

Answer 28

යහපත් සිහිය - අකුසලයෙන් සිත බැහැර කොට යහපත් අරමුණක සිත තබා ගැනීම

Question 29

**සම්මා සතිය** හෙවත් යහපත් අරමුණක සිත පිහිටුවා ගන්නා ආකාරය දේශනා කර ඇති සූත්‍ර මොනවා ද?

Answer 29

- දම්සක් පැවතුම් සූත්‍රය - සච්චවිභංග සූත්‍රය - සතිපට්ඨාන සූත්‍රය

Question 30

**සම්මා සතිය** නිවන් අවබෝධය පිණිස ඇති එක ම මාර්ගය ලෙස දක්වා ඇත්තේ කුමන දේශනාවේ ද?

Answer 30

සතර සතිපට්ඨානයේ

Question 31

**සතර සතිපට්ඨානය** ලියා දක්වන්න

Answer 31

- කය අනුව බැලීම **කායානුපස්සනාවයි** - වේදනාව අනුව බැලීම **වේදනානුපස්සනාවයි** - ධර්මය අනුව බැලීම **ධම්මානුපස්සනාවයි** - සිත අනුව බැලීම **චිත්තානුපස්සනාවයි**

Question 32

සම්මා සතියෙන් සිදු වන්නේ කුමක් ද?

Answer 32

- අරමුණක් දෙස බලා ගෙන හෝ ඥාන ශක්තිය විහිදුවා කල්පනා කිරීමෙන් - විවිධ අරමුණු කෙරෙහි විසිරී ගිය සිත එකමුතු කොට පිහිටුවා ගැනීම

Question 33

**සම්මා සමාධිය** යනු කුමක් ද?

Answer 33

විවිධ අරමුණු කෙරෙහි සිත විසිරී යා නොදී එක ම අරමුණක සිත පිහිටුවා ගැනීම

Question 34

කුසල ධර්ම මතු කරන ආකාරය අනුව සම්මා දිට්ඨිය බෙදා ඇති ආකාර මොනවා ද?

Answer 34

- සිව් ආකාරයකට : චතුර්ථ ධ්‍යාන - පස් ආකාරයකට : පංචම ධ්‍යාන

Question 35

සමථ භාවනාවේ දී නීවරණ ධර්ම යටපත් කරන විට පහළ වන ධ්‍යාන අංග මොනවා ද?

Answer 35

- විතක්ක - විචාර - පීති - සුඛ - ඒකග්ගතා

Question 36

**අධිචිත්තය** යනු කුමක් ද?

Answer 36

විතක්ක, විචාර, පීති, සුඛ, ඒකග්ගතා ආදී ධ්‍යාන අංග පහළ කර ගැනීමෙන් දියුණු මට්ටමකට පත් වූ සිත

Question 37

**ආර්‍ය මාර්ග** යන්නෙහි අර්ථ මොනවා ද?

Answer 37

- උතුම් ශ්‍රේෂ්ඨත්වය කරා යන ගමන් මග - ශ්‍රේෂ්ඨයින් විසින් අනුගමනය කළ ගමන් මග

Question 38

**සීල පරිභාවිතෝ සමාධි** යන ගාථාව හා එහි තේරුම ලියන්න

Answer 38

**සීල පරිභාවිතෝ සමාධි මහප්ඵලෝ හෝති මහානිසංසෝ සමාධි පරිභාවිතා පඤ්ඤා මහප්ඵලා හෝති මහානිසංසා පඤ්ඤා පරිභාවිතං චිත්තං සම්මදේව ආසමේහි විමුච්චති** සීලයෙන් පිරිපුන් වීම සමාධියේ මහත් ඵල මහානිශංස බවට ද, සමාධියෙන් පිරිපුන් වීම ප්‍රඥාවේ මහත්ඵල මහානිශංස බවට ද හේතු වේ. ප්‍රඥාවෙන් පිරිපුන් වීමෙන් සිත මැනවින් ආශ්‍රමයන්ගෙන් (කාමාසව, භවාසව, අවිජ්ජාසව) මිදෙයි