15. සිව්සස් හැඳින සැනසුම ලබමු

Question 1

චතුරාර්‍ය සත්‍ය ආර්‍ය සත්‍ය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ ඇයි?

Answer 1

ආර්‍ය භාවයට පත් බුද්ධා දී උතුමන් විසින් අවබෝධ කරගනු ලැබූ සත්‍ය වන හෙයින්

Question 2

බුදු දහමේ මූලික ඉගැන්වීම කුමක් ද?

Answer 2

චතුරාර්‍ය සත්‍ය දේශනාව

Question 3

බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රථම ධර්ම දේශනාව පැවැත් වූයේ කොහේ ද?

Answer 3

බරණැස ඉසිපතන මිගදායේ

Question 4

චතුරාර්‍ය සත්‍ය නම් කරන්න

Answer 4

1. දුක්ඛ ආර්‍ය සත්‍ය (දුක පිළිබඳ උතුම් සත්‍ය)
2. දුක්ඛ සමුදය ආර්‍ය සත්‍ය (දුකට හේතුව පිළිබ‍ඳ උතුම් සත්‍ය)
3. දුක්ඛ නිරෝධ ආර්‍ය සත්‍ය (දුක නැති කිරීම පිළිබ‍ඳ උතුම් සත්‍ය)
4. දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිනී පටිපදා ආර්‍ය සත්‍ය (දුක නැති කිරීමේ මාර්ගය පිළිබඳ උතුම් සත්‍ය)

Question 5

දම්සක් පැවතුම් සූත්‍රයේ සඳහන් දුක් මොනවා ද?

Answer 5

• ඉපදීම
• වයසට යාම
• ලෙඩ වීම
• මරණය
• ප්‍රියයන්ගෙන් වෙන් වීම
• අප්‍රියයන් හා එක් වීම
• කැමති දේ නොලැබීම
• කෙටියෙන් කිවහොත් පංච උපාදානස්කනධය ම දුකය

Question 6

තුන් ආකාර සසර දුක මොනවා ද?

Answer 6

1. දුක්ඛ දුක්ඛතා
2. විපරිණාම දුක්ඛතා
3. සංඛාර දුක්ඛතා

Question 7

‘දුක්ඛ දුක්ඛතා’ යනු කුමක් ද?

Answer 7

සාමාන්‍ය දුක්

Question 8

‘විපරිණාම දුක්ඛතා’ යනු කුමක් ද?

Answer 8

වෙනස් වීමේ දුක

Question 9

‘සංඛාර දුක්ඛතා’ යනු කුමක් ද?

Answer 9

ඇති වීම නැති වීම හේතුවෙන් හටගන්නා දුක

Question 10

දම්සක් පැවතුම් සූත්‍රයේ සඳහන් වන තෙයාකාර තණ්හාව කුමක් ද?

Answer 10

• කාම තණ්හාව
• භව තණ්හාව
• විභව තණ්හාව

Question 11

‘කාම තණ්හාව’ යනු කුමක් ද?

Answer 11

පස්කම් සැපතට, ඉන්ද්‍රිය පිනවීමට ඇති ආශාව

Question 12

‘භව තණ්හාව’ යනු කුමක් ද?

Answer 12

මම හෙවත් ආත්මය මුල් කරගෙන සසර පුරා සැප විඳිමි’යි යන ආශාව

Question 13

‘විභව තණ්හාව’ යනු කුමක් ද?

Answer 13

‘පරලොවක් නැත’ යන පිළිගැනීම මත මෙලොව වශයෙන් හැකිතාක් සැප විඳීමට ඇති ආශාව

Question 14

‘භව නිරෝධය’ යනු කුමක් ද?

Answer 14

නැවත ඉපදීම නැති කිරීම, නිවන, මෝක්ෂය

Question 15

චතුරාර්‍ය සත්‍ය දහමට අනුව දුක නැති කිරීමේ මාර්ගය කුමක් ද?

Answer 15

ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය

Question 16

ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය නම් කරන්න

Answer 16

1. සම්මා දිට්ඨි
2. සම්මා සංකප්ප
3. සම්මා වාචා
4. සම්මා කම්මන්ත
5. සම්මා ආජීව
6. සම්මා වායාම
7. සම්මා සති
8. සම්මා සමාධි

Question 17

ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ ‘ප්‍රඥා ශික්ෂාවට’ අයත් වන කොටස් මොනවා ද?

Answer 17

• සම්මා දිට්ඨි
• සම්මා සංකප්ප

Question 18

ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ ‘සමාධි ශික්ෂාවට’ අයත් වන කොටස් මොනවා ද?

Answer 18

• සම්මා වායාම
• සම්මා සති
• සම්මා සමාධි

Question 19

ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ ‘ශීල ශික්ෂාවට’ අයත් වන කොටස් මොනවා ද?

Answer 19

• සම්මා වාචා
• සම්මා කම්මන්ත
• සම්මා ආජීව

Question 20

‘සම්මා දිට්ඨි’ යනු කුමක් ද?

Answer 20

• නිවැරදි දැක්ම
• චතුරාර්‍ය සත්‍ය පිළිබඳ ඥානය
• අකුසලය ද අකුසල මූලය ද, කුසලය ද කුසල මූලය ද, අකුසලය ද අකුසල විපාකය ද, කුසලය ද කුසල විපාකය ද දැන දැක ගන්නා ඥානය

Question 21

‘සම්මා සංකප්ප’ යනු කුමක් ද?

Answer 21

• උතුම් සංකල්පනාවන්
• පස්කම් සැපතින් නික්මීම (නෙක්ඛම්ම), අනුන් නොනැසීම, හිංසා නොකිරීම

Question 22

‘සම්මා වාචා’ යනු කුමක් ද?

Answer 22

• උතුම් කතා බහ, වචනය
• බොරු, කේලාම්, හිස් හා පරුෂ වචන කීම යන අකුසල් හතරින් වැළකීම

Question 23

‘සම්මා කම්මන්ත’ යනු කුමක් ද?

Answer 23

• උතුම් ක්‍රියාව
• පරපණ නැසීම, අදත්තාදානය, කාම මිත්‍යාචාරය යන අකුසල් තුනෙන් වැළකීම

Question 24

‘සම්මා ආජීව’ යනු කුමක් ද?

Answer 24

• උතුම් රැකියාව, ජීවනෝපාය, දැහැමි ලෙස ජීවත් වීම
• ආයුධ, මස්, වස ආදී වෙළෙඳාම් හා අනුන් රවටන ක්‍රියාවලින් ඈත් වීම

Question 25

**'සම්මා වායාම'** යනු කුමක් ද?

Answer 25

- උතුම් උත්සාහය, ව්‍යායාමය - නූපන් අකුසල් නො ඉපිදවීම, උපන් අකුසල් නැති කිරීම, නූපන් කුසල් ඉපිදවීම, උපන් කුසල් දියුණු කිරීමට ගන්නා සතරාකාර උත්සාහය

Question 26

**'සම්මා සති'** යනු කුමක් ද?

Answer 26

- උතුම් සිහිය - සතර සතිපට්ඨානය (කායනුපස්සනා, චිත්තානුපස්සනා, වේදනානුපස්සනා, ධම්මානුපස්සනා) වැඩීම

Question 27

**'සම්මා සමාධි'** යනු කුමක් ද?

Answer 27

- උතුම් සමාධිය, සමථය - ධ්‍යාන වැඩීමෙන් සිත පිරිසිදු කර ගැනීම හා එකඟ කර ගැනීම

Question 28

**සතර සතිපට්ඨාන** නම් කරන්න

Answer 28

- කායානුපස්සනා - චිත්තානුපස්සනා - වේදනානුපස්සනා - ධම්මානුපස්සනා

Question 29

සම්මා සමාධියට අයත් **ධ්‍යාන** මොනවා ද?

Answer 29

- ප්‍රථම ධ්‍යානය - ද්විතීය ධ්‍යානය - තෘතීය ධ්‍යානය - චතුර්ථ ධ්‍යානය

Question 30

බුද්ධකාලීන භාරතයේ පැවති **'විමුක්තිකාමී'** යැයි හැ‍ඳින් වූ ප්‍රතිපදාවන් මොනවා ද?

Answer 30

- කාමසුඛල්ලිකානුයෝගය - අත්තකිලමථානුයෝගය

Question 31

**'කාමසුඛල්ලිකානුයෝගය'** යනු කුමක් ද?

Answer 31

අසීමිත ලෙස පස්කම් සුව විඳීම, ඉඳුරන් පිනවීම

Question 32

**අත්තකිලමථානු යෝගය'** යනු කුමක් ද?

Answer 32

- අධික ව අසීමිත ලෙස ඕනෑකමින් දුක් විඳීම

Question 33

**'යථාපිමූලේ අනුපද්දවේ දළ්හේ'** යන ගාථාව ඇතුළත් ධම්මපද වග්ගය කුමක් ද?

Answer 33

තණ්හා වග්ගය

Question 34

**'යථාපිමූලේ අනුපද්දවේ දළ්හේ'** යන ගාථාව ලියා එහි තේරුම ලියන්න

Answer 34

**යථාපිමූලෙ අනුපද්දවේ දළ්හේ ඡින්නෝපි රුක්ඛෝ පුනරේවරූහති ඒවංපි තණ්හානුසයේ අනූහතේ නිබ්බත්තති දුක්ඛමිදං පුනප්පුනං** යම් සේ මුල නිරුපද්‍රිත ව තිබිය දී කපන ලද ගස නැවත නැවත ලියලයි ද එමන් සියුම් ලෙස හෝ ඇති තණ්හාව ඉවත් නොකළ කල්හි නැවත නැවත දුක හට ගනී