16. බුදු සිරිතයි පරිසරයයි

Question 1

පරිසරය බෙදෙන ප්‍රධාන කොටස් දෙක කුමක් ද?

Answer 1

1. ජීව පරිසරය
2. අජීව පරිසරය

Question 2

ලුම්බිණි සල් උයන පිහිටා තිබුණේ කුමන නුවරවල් දෙක අතර ද?

Answer 2

කිඹුල්වත් නුවර හා දෙව්දහ නුවර අතර

Question 3

සිදුහත් කුමරාගේ ජීවිතයේ පරිසරය ආශ්‍රයේ සිදු වූ වැදගත් සිදුවීම් මොනවා ද?

Answer 3

• මනහර ලුම්බිණි සල් උයනේ ඉපදීම
• වප් මඟුල් දින දඹ රුක යට ආනාපානසතිය වැඩීම
• දෙව්දත් කුමරුගේ හී පහර ලත් හංසයෙකු බේරා ගැනීම
• අන්‍ය කුමාරවරුන් උයන් කෙළියේ ගොස් සතුන්ට කරන හිංසා දැක කළකිරී, මිතුරු ඡන්න සමඟ පමණක් උයන් කෙළියෙහි යෙදීමට තීරණය කිරීම

Question 4

සිදුහත් බෝසතාණන් වහන්සේ චරිතයේ පරිසරය ඇසුරු කරගනිමින් සිදු වූ සිදුවීම් මොනවා ද?

Answer 4

• අභිනිෂ්ක්‍රමණයෙන් වසර හයක් පුරා වනගත ව වාසය කිරීම
• අජපල් නුග රුක මුල දී සුජාතාවගේ කිරිපිඬු දානය පිළිගැනීම
• නේරංජනා ගං තෙර බුද්ධත්වයට පත්වීම

Question 5

නේරංජනා නදී තීරයේ අලංකාරය පිළිබඳ බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කර ඇති සූත්‍රය කුමක් ද?

Answer 5

අරියපරියසේන සුත්‍රය

(maybe ‘ආර්ය පර්යේෂණ සූත්‍රය’ which could mean Lord Buddha’s attempt, the noble experiment to gain Nirvana)

Question 6

අරියපරියසේන සූත්‍රයේ දී බුදුන් වහන්සේ නේරංජාව පිළිබඳ කළ ප්‍රකාශය කුමක් ද?
(This is not a must to study, but it could help with answering long-format writing questions)

Answer 6

’‘**මහණෙනි මම කුසලය නම් කුමක් දැයි සොයන සුලු වූයෙම්. මගධ දනව්වෙහි පිළිවෙළින් සැරි සරන්නෙම්, උරුවේලාවෙහි සේනානි ගම වෙතැ පැමිණියෙමි. එහි වූ සිත්කලු භූමි භාගය ද සිත පහදවන වන ලැහැබ ද සුදු වැලිතලා මැදින් නිවී සැනසිල්ලේ ගලා බස්නා මහා තොටුපළින් යුත් නේරංජනා නදිය ද එසේ ම හාත්පස වූ ගොදුරු ගම ද දුටුයෙමි. ඒ දුටු මට මේ අදහස් පහළ විය.

මේ භූමි භාගය ඉතා රමණීයයි. වන ලැහැබ ද ඉතා ම ප්‍රසාදජනකයි. මනා කොට ඇති සුදු වැලිතලා මතින් ගලන නදිය ද සිත් සනසවනසුලු වෙයි. හාත්පස සොඳුරු ගම ද වෙයි. පධන් වීර්‍යය වඩන කුල පුත්‍රයෙකු හට ඒ සඳහා මෙයට වඩා සුදුසු තවත් තැනක් නැතැයි මට සිත් විය**’’

Question 7

බුදුරජාණන් වහන්සේ බුදු බව ලැබීමට පෙර දින දිවා විහරණය කළේ කොහේ ද?

Answer 7

භද්‍ර වනයේ

Question 8

බුදුරජාණන් වහන්සේ පරිසරය ආශ්‍රිත ව දිවි ගෙවූ, පරිසරය අගය කළ අවස්ථා මොනවා ද?

Answer 8

• බුදු වී දෙවන සතියේ දී ඇසතු වෘක්ෂයට අනිමිසලෝචනයෙන් ගරු කිරීම
• හයවන සතියේ දී මුචලින්ද විල අසල වැඩ සිටින විට ඇති වූ වර්ෂාවෙන් ආරක්ෂාව සැලසීමට මුචලින්ද නාග රාජයා ඉදිරිපත් වීම
• පන්සාළිස් වසක් පුරා පරිසරය ඇසුරේ වාසය කරමින්, දම් දෙසමින්, වස් වාසය කරමින් කාලය ගත කිරීම
• ධර්ම ප්‍රචාරණයේ යෙදී සිටිය දී ස්වභාවික පරිසර පද්ධතීන් නේවාසික හා විවේක ස්ථාන වීම
• කිඹුල්වතට වැඩි අවස්ථාවේ දී ‘නිග්‍රෝධ’ නම් ශාක්‍ය කුමාරයාගේ උයනේ වැඩ සිටීම
• ශාක්‍ය කුමාරවරුන්ගේ පැවිද්ද අනෝමා නදී තීරයේ ‘අනුපිය’ නම් අඹ වනයේ සිදු වීම
• මල්ල රට රජදරුවන්ගේ උපවත්තන නම් සල් උයනේ දී පර්නිර්වාණයට පත් වීම

Question 9

බුදුරජාණන් වහන්සේට භද්දවග්ගිය කුමාරවරුන් මුණ ගැසුණේ කොහේ දී ද?

Answer 9

බරණැස සිට උරුවේලාවට වඩින මාර්ගයේ පිහිටි කැප්පෙට්ටියා ලැහැබක දී

Question 10

බිම්බිසාර රජු බුදුන් වහන්සේ හමු වූයේ කොහේ දී ද?

Answer 10

රජගහ නුවර අසල පිහිටි තල් වනයක දී

Question 11

සුදත්ත (අනේපිඬු) සිටුතුමා බුදුරදුන් බැහැ දැකීමට පැමිණියේ කොහේට ද?

Answer 11

රජගහ නුවර සීත වනයට

Question 12

බුදුරජාණන් වහන්සේ රජගහනුවර හා අවට ප්‍රදේශ අගයමින් කළ වර්ණනාව කුමක් ද?

Answer 12

'’ආනන්දයෙනි, මේ රජගහනුවර සිත් අලවන සුලු ය. එසේ ම නිග්‍රෝධය සිත්කලු ය. චෞර ප්‍රපාතය සිත්කලු ය. වේහාර පර්වත පර්ශවයෙහි වූ සප්තපර්නී ගුහාව ද සිත්කලු ය. ඉසිගිලි පාර්ශවයේ කාලශිලාව ද සිත්කලු ය. ශීත වනයෙහි වූ සබ්බ සොණ්ඩික පබ්භාරය ද මනරම් ය. තපෝදාරාමය ද එබ‍ඳු ම ය. තව ද කන්දක නිවාපි නම් වූ වේළුවනයත්, මද්දකුච්ඡි නම් මුව වනයත් සිත් ඇදගන්නා සුලු ය. එපරිද්දෙන් ම ආනන්දය, ජීවකයන්ගේ අඹ උයන ද මනරම් ය’‘

Question 13

පෙළ දහමේ වර්ණිත විශාලා මහනුවර පිහිටි රමණීය චෛත්‍ය මොනවා ද?

Answer 13

• උදේන
• ගෝතමක
• සත්තම්බක
• සාරන්දද

Question 14

බුදුරජාණන් වහන්සේ නිහඬතාවය අගය කළ බවට උදාහරණ මොනවා ද?

Answer 14

• පොට්ඨපාද පිරිවැජියාගේ ආශ්‍රමයට බුදුරදුන් වැඩම කරන විට ඔහු සෙසු පිරිවැජියන් නිශ්ශබ්ද කිරීම
• දෙව්රම් වෙහෙරට වැඩම කළ භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිසක් උස් හඬින් කතා කරන විට කොවුලන් සේ ඝෝෂා නොකර ආරාමයෙන් පිට ව යන ලෙසට අවවාද කිරීම
• අජාසත් රජු ජීවක වෛද්‍යතුමාත් සමඟ බුදුන් බැහැ දැකීමට වෙදැදුරුගේ අඹ උයනට පැමිණි විට එක්දහස් දෙසියක් පමණ වූ බුද්ධ ප්‍රමුඛ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඉතා නිශ්ශබ්ද ව වැඩ සිටීම

Question 15

බුදුරජාණන් වහන්සේ පරිසරයේ වෙසෙන සත්ත්වයන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කළ අවස්ථා සඳහා උදාහරණ මොනවා ද?

Answer 15

• ළමුන් පිරිසක් හිරිහැර කරමින් සිටි ගැරඬියෙකු ඉන් මුදා ගැනීම
• උදේනි රජතුමාගේ ඇත්හලේ සිටි භද්‍රවතිකා නම් ඇතින්නට සුපුරුදු උවටැන් ලැබීමට සැලැස්වීම

Question 16

බුදුරජාණන් වහන්සේ පරිසරය ආශ්‍රිත ව වස් විසූ අවස්ථා මොනවා ද?

Answer 16

• පළවන වස් කාලය : බරණැස ඉසිපතන මිගදාය
• දෙවන, තෙවන හා සිව්වන වස් කාලයන් : වේළුවනාරමය
• පස්වන වස් කාලය : විශාලා මහනුවර කූඨාගාර ලෙන
• හයවන වස් කාලය : මකුල පර්වතය
• අටවන වස් කාලය : භේෂකලා පර්වතය
• දහවන වස් කාලය : පාරිලෙය්‍ය වනය
• දහතුන, දහඅට සහ දහනවවන වස් කාලයන් : චාලිය පර්වතය

Question 17

බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇතෙකුගෙන් හා වඳුරෙකුගෙන් උවටැන් ලැබූ වස්කාලය කුමක් ද?

Answer 17

පාරිලෙය්‍ය වනයේ ගත කළ දහවන වස් කාලය

Question 18

බුදුරජාණන් වහන්සේ ස්වභාවික පරිසරයේ වැඩ වසමින් කළ සූත්‍ර දේශනා මොනවා ද?

Answer 18

• ඉසිපතනයේ මිගදායේ දම්සක් පැවතුම් සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• ගිජ්ජකූට පර්වතයේ සූකරකත ලෙනේ වැඩ වසන විට වේදනා පරිග්ගහ සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• ඉච්ඡානංගල වනයෙහි වැඩ වසන විට අම්බට්ඨ සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• අචිරවතී නදී තීරයෙහි වූ අඹ වනයක දී තේවිජ්ජ සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• විශාලා නුවර වන පියසක දී මහා සීහනාද සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• කලන්දක නිවාප නම් ස්ථානයේ දී මහා මොග්ගල්ලාන සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• ඇට්ටේරියා වනයක දී සිංසපා සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• චම්පා නුවර අසල ගග්ගරා පොකුණ සමීපයේ දී සෝණදණ්ඩ සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• ජීවක අඹ උයනේ දී සාමඤ්ඤඵල සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• මහී ගංගා තීරය අසල සොඳුරු සවස් භාගයක දී ධනිය ගෝපාල සූත්‍රය දේශනා කිරීම
• කෙත් යායක දී කසී භාරද්වාජ සූත්‍රය දේශනා කිරීම

Question 19

බුද්ධ චරිතය තුළින් පරිසර සුරක්ෂිතතාව සඳහා ගත හැකි ආදර්ශ පිළිබඳ කෙටි සටහනක් ලියන්න
(Haven’t answered yet)